Turmush — Өткөн жекшембиде Жайыл районундагы жайма базарда бакан сатууга коюлду. Бакан — учтарында илгичтери же оюктары бар, ийилген жыгачтан жасалган шайман болуп, ийинге илип, суу толгон чака көтөрүүгө арналган. Аны 1500 сомго баалашкан жана бул тиричилик буюму эки сааттын ичинде сатылып кеткен.
«Мындай тиричилик буюмдары Кыргызстанда 50 жыл мурун кеңири колдонулган. Бүгүнкү күндө жаштар мунун эмне экенин да, эмне үчүн колдонулганын да көп учурда түшүнбөй калышты. Бакандын негизги пайдасы — эки чаканы бир эле учурда, токтобой, алыс аралыкка көтөрүп жүрүүгө мүмкүнчүлүк бергени. Аны бир ийинден экинчи ийинге которуп көтөрүүгө болот. Айрымдар сууну эки ийинге тең илип ташыганды жактырышкан. Бул айрыкча айыл жергесинде маанилүү болчу, анткени ичүүчү суу көчөдөгү кудуктардан же дарыялардан алынчу.
Кызыгы, бакандын эркек менен аялдын мамилесинин символу катары да кабыл алынган. Эгер эки чака тең толо болсо, көтөрүү да жеңил болот. Ал эми бири бош, бири толо болсо — жол да болбойт, суу да жетпейт. Башкача айтканда, үй-бүлөлүк жашоодогудай эле: бакандагы эки чака — үй-бүлөдөгү тең салмактуулуктун белгиси.
Тиричиликте суу ташуу иши негизинен аялдардын милдети болуп саналган. Бакан аялдын жардамчысы болгон, ал эми бакан көтөргөн эркектерди шылдыңдап коюшчу. Бакандар адатта жыгачтан жасалып, кооздук үчүн боёк менен кооздолуп, оймо-чиймелер түшүрүлгөн. Бул үлгү XX кылымдын 50–60-жылдарында өндүрүштө жасалган.
Бакан аталар тарабынан кыздарына, жигиттер тарабынан колуктуларына, күйөөлөр тарабынан аялдарына белек катары берилген. Илимий жактан да далилденгендей, баканды колдонуу оор жүк көтөрүүдөн пайда болгон омуртка жаракаттарынан сактаган. Ошондой эле ал аялдын келбетин түздөп, басышын жумшартып, ийиндерин сулуу кылып, колдорун чыңдап, ошол эле учурда аялзатына мүнөздүү назиктикти сактап калган», — деп айтып берди тарыхчы Максим Подгорный.
